تفاوت نرخ سود اسمی و هزینه واقعی وام چیست؟

دو وام می‌توانند هر دو «سود ۲۰ درصد» داشته باشند و با این حال هزینه‌شان کاملاً متفاوت باشد. دلیلش این است که عدد ۲۰ درصد ممکن است به روش‌های مختلف محاسبه شده باشد. برای مقایسه درست باید بین نرخ اسمی و هزینه واقعی وام فرق بگذاریم.

نرخ اسمی چیست؟

نرخ اسمی همان عددی است که در قرارداد یا تبلیغ می‌بینید. در ساده‌ترین حالت، سود کل وام را بر مبلغ وام و بر مدت تقسیم می‌کنند؛ یعنی فرض می‌شود در تمام مدت، کل مبلغ وام نزد شما بوده است.

چرا هزینه واقعی معمولاً بیشتر است؟

در وام اقساطی، هر ماه بخشی از اصل وام را پس می‌دهید؛ بنابراین مبلغی که واقعاً نزد شما مانده است مرتب کم می‌شود. اگر سود کل را بر همان مبلغ اولیه حساب کنیم، نرخ واقعی روی «مانده بدهی» بالاتر از نرخ اسمی درمی‌آید.

مثال: وام ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومانی را در ۱۲ قسط مساوی ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومانی پس می‌دهید؛ یعنی جمعاً ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.

• سود کل: ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
• نرخ اسمی: ۲۰٪ در سال
• نرخ واقعی روی مانده بدهی: حدود ۳۵٫۰۷٪ در سال (نزدیک به ۲٫۹۲٪ در ماه)

هیچ خطایی در کار نیست؛ فقط دو روش متفاوت برای گفتن یک واقعیت. اگر همین وام واقعاً با نرخ ۲۰٪ روی مانده بدهی حساب می‌شد، مجموع بازپرداخت آن حدود ۱۱۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان می‌شد، نه ۱۲۰ میلیون.

کارمزد و هزینه‌های جانبی

کارمزد صدور، هزینه بیمه یا هزینه اعتبارسنجی معمولاً همان ابتدا کم می‌شود و رقمی که واقعاً به دست شما می‌رسد کمتر از مبلغ وام است. در مثال بالا، اگر کارمزد ۲٪ باشد، ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان آن را می‌پردازید و ۹۸,۰۰۰,۰۰۰ تومان دریافت می‌کنید، اما همچنان ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان بازپرداخت می‌کنید.

• هزینه کل تأمین مالی: ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ + ۲,۰۰۰,۰۰۰ = ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان
• هزینه واقعی سالانه با احتساب کارمزد: حدود ۳۹٫۱۵٪

سه پرسش پیش از امضا

1. مجموع بازپرداخت من در پایان دوره دقیقاً چقدر است؟
2. چه کارمزدها و هزینه‌های دیگری علاوه بر سود وجود دارد؟
3. چه مبلغی واقعاً به دست من می‌رسد؟